Şeker, ISC Bölgesel İş Birliği Vizyonunu Taşkent’te Anlattı

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Uluslararası Bilim Konseyi (ISC) tarafından Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te düzenlenen ISC Orta Asya ve Güney Kafkasya Bölgesel Odak Noktası açılış törenine katıldı. Bilim akademilerinin temsilcilerinin bir araya geldiği programda, bölgesel bilimsel iş birliği ile ortak araştırma önceliklerinin ele alındığı belirtildi.

Açılışta Özbekistan Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Shavkat Ayupov ile Özbekistan Yenilikçi Kalkınma Ajansı Direktörü Uktam Salomov konuştu. ISC Başkanı Prof. Dr. Robbert Dijkgraaf’ın video mesajı da programda izleyicilere sunuldu. Ardından ISC Üst Yöneticisi Dr. Salvatore Aricò kurumun bölgesel yapılanmasına ilişkin bilgi verdi. Bölgesel Odak Noktası’nın kurulmasına dair iş birliği anlaşması, Aricò ile Ayupov tarafından imzalandı.

Bölgesel Deneyimler Masaya Yatırıldı

Programın “Bölgesel Bakış Açıları” oturumunda Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Ermenistan, Azerbaycan ve Gürcistan temsilcileri ülkelerindeki bilimsel çalışmaları ve iş birliği imkanlarını anlattı. “Değerlendirmeler ve Geleceğe Bakış” oturumunda ise TÜBA, Rusya Bilimler Akademisi ve Türk Akademisi gibi kurumlar deneyimlerini paylaştı.

Oturumda konuşan Şeker, akademiler arası ağların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Şeker, bölgesel iş birliğinin yalnızca kurumsal anlaşmalarla değil, sürdürülebilir faaliyetler ve genç araştırmacılara yönelik programlarla güçleneceğini belirtti.

Dört Temel Öneri

Şeker, kalıcı iş birliği için dört öneri sundu. Birincisi düzenli ve sürdürülebilir ortak faaliyetlerdi. Bu kapsamda Türk dünyası akademilerinin yaz okullarına değindi; Ağustos 2026’da Konya’da 11 ülkeden 77 genç araştırmacının Türkoloji, yapay zekâ ve enerji alanlarında bir araya geldiğini belirtti.

İkinci öneri genç araştırmacılara yatırımdı. Şeker, TÜBA ve TÜBİTAK tarafından 2023’ten bu yana yürütülen Aziz Sancar Araştırma Bursu Programı’nın Özbekistan’dan araştırmacıların Türkiye’deki laboratuvarlarda çalışmasına imkan tanıdığını ifade etti. Üçüncü olarak ortak tarihî ve kültürel mirasa dayanan güven zemininin önemine işaret etti; TÜBA’nın yayımladığı Emir Timur ve Mirası adlı eser ile Türk dünyası akademilerinin ortak çalışmalarını örnek gösterdi. Dördüncü önerisinde ise mevcut bilimsel ağlar arasında bağlantı kurulmasını istedi. TÜBA’nın yaklaşık 40 ikili anlaşması bulunduğunu hatırlatan Şeker, yeni mekanizmanın bu yapıları tekrarlamak yerine akademiler, bakanlıklar ve uluslararası kuruluşlar arasında bağlayıcı bir rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Öncelikli Alanlar: Su, İklim, Deprem, Sağlık ve Yapay Zekâ

Şeker, su ve iklim, deprem, gıda ve sağlık ile yapay zekânın öncelikli iş birliği alanları olduğunu belirtti. Orta Asya’daki su kaynakları ve buzullardaki değişimlerin ortak araştırmalarla ele alınması gerektiğini vurguladı. Deprem konusunda sismik verilerin paylaşılmasını ve dayanıklı yapı sistemleri üzerine ortak çalışmaları önerdi. Yapay zekâ alanında ise bölgenin dillerinin ve kültürel birikiminin bu teknolojilere yansıtılmasının gerekliliğine dikkat çekti.

İstanbul’da Dünya Bilim Forumu Daveti

Şeker, Türkiye’nin 17-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da ev sahipliği yapacağı Dünya Bilim Forumu’na davet etti. Forumun ana temasının “Küresel Krizler Döneminde Bilim: Parçalanmış Bir Dünyada Sınırları Aşmak” olduğunu belirten Şeker, Bölgesel Odak Noktası’nın ortak önceliklerini forumda özel bir oturumla sunabileceğini ifade etti.

Konuşmasını Uluğ Bey’in Semerkant’taki astronomi çalışmalarını hatırlatarak tamamlayan Şeker, “Türkiye Bilimler Akademisi ona iyi bir komşu olacak. Yanında duran, iş üreten bir komşu.” dedi.